• ସୂର୍ୟ୍ୟସ୍ନାତା ଦାସ

ପ୍ରଥମ ସୂଚନା ରିପୋର୍ଟ ବା FIR

ଉତ୍କଳ ଦିବସର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଅଭିନନ୍ଦନ ‌।

ପ୍ରଥମ ସୂଚନା ରିପୋର୍ଟ ବା FIR ବିଷୟରେ ତ ସଭିଏଁ ଜାଣିଥିବେ।ଆଜିକାଲି ଦୂରଦର୍ଶନ ବା ଖବରକାଗଜର ପୃଷ୍ଠା ଖୋଲିଦେଲେ ଏଇ ଶବ୍ଦଟି ଆଖିରେ ପଡ଼ିବା ଖୁବ ସାଧାରଣ ହୋଇଗଲାଣି।ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହା ବିଷୟରେ -

ଏଫ୍.ଆଇ.ଆର୍ (FIR)କଣ?

ପ୍ରଥମ ସୂଚନା ରିପୋର୍ଟ (FIR) ହେଉଛି ଏକ ଲିଖିତ ଦଲିଲ ଯେଉଁଥିରେ ସୂଚନାଦାତାଙ୍କର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ, ଅପରାଧର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ ଏହା କରାଯାଇଥିବା ତାରିଖ ଏବଂ ସମୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ |

‘ପ୍ରଥମ ସୂଚନା ରିପୋର୍ଟ ବା FIR’ ଶବ୍ଦଟି ଦଣ୍ଡ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂହିତା ବା CRPC ରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇ ନାହିଁ।

"ରାଜସ୍ଥାନ ବନାମ ଶିବ ସିଂ ରାଜ୍ୟ"ମାମଲାରେ ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟ ପ୍ରଥମ ସୂଚନା ରିପୋର୍ଟକୁ ସଂହିତାର ଧାରା ଅନୁଯାୟୀ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିବା ଜଣେ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଆଗରେ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀଙ୍କ ବିବୃତ୍ତି' ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।

କିଏ ଏକ FIR ଫାଇଲ୍ କରିପାରିବ?

ଯେକୌଣସି ଅପରାଧର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଥବା ତାଙ୍କ ତରଫରୁ ଯେକୈ।ଣସି ବ୍ୟକ୍ତି, କିମ୍ବା କୈ।ଣସି ଅପରାଧ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନରେ ଏଫଆଇଆର ଦାଖଲ କରିପାରିବେ| ଏପରିକି ଯଦି ଜଣେ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀ ଏକ ଅପରାଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିବେ, ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଏଫ୍ଆଇଆର୍ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ |

F.I.R ର ଜରୁରୀ ସର୍ତ୍ତ-

ମୋନି ମୋହନ ବନାମ ଏମ୍ପେରମାମଲାରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ F.I.R. ଗୁଡିକ :

ପ୍ରଥମତଃ ଏହା ଏକ ସୂଚନା ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଦ୍ବିତୀୟତଃ ଏହା ଲିଖିତ ଆକାରରେ ହେବା ଉଚିତ୍ | ଏହା ମୈ।ଖିକ ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ , ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଲିଖିତ ଆକାରରେ ରଖାଯିବା ଉଚିତ୍ |

କେଉଁ ପ୍ରକାର ଅପରାଧ ପାଇଁ ଏକ FIR ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇପାରିବ?

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଏହା ଦିଆଯାଇପାରିବ| ସମସ୍ତ ଅପରାଧକୁ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି - ଧର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ଅଣଧର୍ତ୍ତବ୍ୟ |ଏକ ଅପରାଧ ଯେଉଁଠାରେ ପୋଲିସକୁ ବିନା ୱାରେଣ୍ଟରେ ଗିରଫ କରିବାକୁ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ବିନା ତଦନ୍ତ କରିପାରିବାର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି ତାହା ଧର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ,ଯେପରିକି ଚୋରୀ,ନରହତ୍ୟା,ଧର୍ଷଣ, ପ୍ରଭୃତି ଅପରାଧ। ସାଧାରଣତଃ ଅପରାଧର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟତାକୁ ବିଚାରକୁ ନେଇ ଦଣ୍ତ

ଅପରାଧସମୂହକୁ ଏହିଭଳି ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ।

ଅପରାଧ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ସଂହିତା, 1973 ରେ ପ୍ରଥମ ସୂଚୀରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧ, ଯାହାକି ଅପରାଧୀକୁ ତିନି ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କାରାଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରିପାରିବ,ତାହା ଧର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ଏବଂ ଏହିଭଳି ଏକ ଅପରାଧ ବିଷୟରେ ପୋଲିସକୁ ଅବଗତ କଲେ,ଆପଣଙ୍କ ବିବରଣୀକୁ FIR ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ‌।

କିପରି ଏକ FIR ଫାଇଲ୍ କରିବେ?

ଏଫ୍ଆଇଆର୍ ଦାଖଲ କରିବାକୁ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନ ଦାୟିତ୍ବରେ ଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ଯାହାର ସ୍ଥାନୀୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅପରାଧ ଘଟିଛି| ଏକ ଶୂନ୍ୟ FIR ଏହାର ଏକ ବ୍ୟତିକ୍ରମ , ଯାହାକି ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳରେ ଯେ କୌଣସି ସ୍ଥାନର ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନରେ ଦାଖଲ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ଯାହାକୁ ପୋଲିସ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରାଧିକରଣର ଷ୍ଟେସନକୁ ପଠାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ | ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପାୟ ହେଉଛି ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି 100 ଡାଏଲ୍ କରିପାରିବେ ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ କରୁଥିବା ପୋଲିସ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଭ୍ୟାନ୍ ଅପରାଧ ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚି ଘଟଣାର ବିବରଣୀ ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଏହା ପରେ, ଏହି ସୂଚନା ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ଏଫ୍ଆଇଆର୍ ଫର୍ମାଟରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବ | ଆଜିକାଲି କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଯୁଗରେ FIR ର ଇ-ଦାଖଲ ସମ୍ଭବ ହୋଇଗଲାଣି ଏବଂ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ଭାବରେ ହେବାରେ ଲାଗିଲାଣି।

ସୂଚନା ଦେବାପରେ ସୂଚନାଦାତାଙ୍କୁ FIR ରେ ଦସ୍ତଖତ ଅଥବା ଟିପ ଦେବାକୁ ପଡିଥାଏ। ଏବଂ ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନରୁ ସେ FIR ର ମାଗଣା କପି ପାଇବାକୁ ହକଦାର ହୋଇଥାଆନ୍ତି | FIR ଦାଖଲ କରିବା ସମୟରେ କିମ୍ବା ତାହାର କପି ପାଇବା ପାଇଁ ସୂଚନାଦାତାଙ୍କୁ ଟଙ୍କାଟିଏ ସୁଦ୍ଧା ଦେବାକୁ ପଡେନାହିଁ |

F.I.R ର ପ୍ରମାଣ ମୂଲ୍ୟ-

ଏକ FIR ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ ।ଏହାର ବିବରଣୀକୁ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ପ୍ରମାଣ ରୂପରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇନଥାଏ। ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ବିରୋଧ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ |ଏହା ପ୍ରମାଣ ସୂଚନାଦାତା ସାକ୍ଷୀ u / s 145 କୁ ବିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ |ଏହାଛଡା ଭାରତୀୟ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଆଇନର ଧାରା ୩୨(୧) ଅନୁଯାୟୀ FIR ଏକ "ମୃତ୍ୟୁ ଘୋଷଣାନାମା" ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ ଯଦି ଏହା କାରଣ କିମ୍ବା ଘଟଣା କିମ୍ବା ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ତଥ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ କୈ।ଣସି କାରଣରୁ ସୂଚନାଦାତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଘଟିଥାଏ |

ଅପରାଧ ଘଟିଥିବାର ତୁରନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ରକେ FIR ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ଯାହା ଫଳରେ ତଦନ୍ତ ପ୍ରଭୃତି ତ୍ବରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଦୋଷୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ମିଳିବାରେ ସହଜ ହୋଇଥାଏ।ତେବେ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଦି ବିଳମ୍ବରେ FIR ଦିଆଯାଉଥାଏ,ତେବେ ଏହାର ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କାରଣ ଦର୍ଶାଯିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ‌।

ReplyForward

Our Recent Posts

Law in Odia

India

LAW IN ODIA